A Detail Shows One Of Two Rock-hewn Painted Old Kingdom Tombs Recently Discovered, 20 Meters Below The Ground Level In Tact, On July 8, 2010, At Saqqara Necropolis. AFP PHOTO/KHALED DESOUKI (Photo Credit Should Read KHALED DESOUKI/AFP/Getty Images)

بخش سوم تاریخ هنر؛ آشنایی با هنر تمدن مصر

در پیش از این مبحث در مورد تاریخ هنر در مورد موارد دوران غار بخش اول ،دوران غار بخش دوم وگذار از زندگی شکارگری به زندگی کشاورزی

مطالبی بیان گردید اکنون به پیشینه هنر و آغاز آن در مصر میپردازیم:

هنر مصر؛

صفات بارز هنر ( نقاشی ) مصر ؛ شامل آمیزه هایی از دین ، کاهنی ، ابدیت گرایی ، ایستا و هنر در خدمت جاودانگی میباشد . آثار به جا مانده ای این تمدن به سالهای ۵۰۰۰ ق م تا ۳۰۰۰ ق م بر می گردد .

همه تمدن ها در دنیای باستان به دلیل دوره گذار ( از شکار به کشاورزی ) در کنار رودهای بزرگ شکل گرفت و مصر نیز از این قاعده مستثنی نبوده است ( رود نیل ) . انگاره اصلی تأسیسات اجتماعی و عقاید دینی و افکار هنری مصر در همان نخستین قرن های آن پی ریزی شد . آثار بدست آمده از هنر مصر حاصل کاوش مقابر است . زیرا محور تفکرات در چنین تمدنی مرگ و نیا پرستی است که از گذشتگان به آنها به ارث رسیده بود .

بنیان پرستش ارواح مردگان در بشر نخستین ترس از ارواح مردگان بوده است در حالیکه مصریان بر این باور بودند که کوشش دنیوی در جهت فراهم نمودن اسباب و لوازم عیش و خوشی سعادت و خوشبختی اخروی را در پی خواهد داشت و هر کس موظف است در این دنیا برای جهان دیگر ( جهان پس از مرگ )خود تلاش کند . از اینرو هر فرد مصری آرامگاه ابدی خویش را چون جایگاهی همانند و یاد آور محیط زندگی روزانه اش ترتیب می داده است تا روح وی که در زبان مصری کا خوانده می شده است در آن احساس آسودگی کند و کالبد خود را با عمل مومیایی جاودانه می کرده است تا محل امنی برای سکونت کای او باشد . وضعیت مالی نقش تعیین کننده ای در انجام مراحل ذکر شده داشته است .

دوران تاریخی مصر به سه دسته اصلی تقسیم می شود :

۱) پادشاهی کهن (۲۶۸۰- ۲۲۶۰ ق.م ) ۲) پادشاهی میانه ( ۲۱۳۰ – ۱۷۹۰ ق.م )
۳) پادشاهی جدید یا امپراطوری (۱۵۷۰- ۱۰۸۵ ق.م )

مصریان اولین قومی بودند که تقویم را اختراع کردند و طغیان رود نیل مبدأ تاریخ آنها محسوب شد .

شاخصه های بارز در نقاشی های مصری : هماهنگی ، نظم در جزئیات و ریزه کاری ها ، سر و بازو از پهلو و تنه و چشمان از روبرو (اصل تقابل) . نگاه همه جانبه در کار نیست و سه رخ و نمای پشت به ندرت دیده می شود .

نقاشی مصر

نهایت کمال و بی نقصی خصوصا در رابطه با تصویر فراعنه شکلها مجزا هستند مگر اینکه جماعتی به تصویر کشیده شوند که هیکلها روی هم انداخته شوند و در بعضی موارد پرسپکتیو مقامی دیده می شود خصوصیت توصیفی دارند . اشخاص مهم آرام و با وقار و فرودستان پر تحرک و زنده . فضا در بیشتر ترکیب بندی ها پر شده است و در تجسم موضوع کاملا یک موضوع اصلی مد نظر بوده است نه یک مسئله جزیی اما اهمیت خاصی به هیروگلیف تصویری می دادند و صحنه ها کمتر با یک مکان مشخص در ارتباط است .

خط هیروگلیف

آماده سازی زمینه اولین مرحله اجرای کار است . ابتدا دیوار مقبره را با لایه ای گل هم سطح می کردند و سپس پوشش نازکی از گچ را بر روی آن می کشیدند در نقاشی روی چوب ( تابوت یا صندوقچه ) از نوعی بتونه گچی استفاده می کردند طرح مورد نظر بطور مستقیم یا به مدد خطوط راهنما و نقشه شطرنجی بر روی زمینه انتقال می یافت پیش طرح با رنگ قرمز و در صورت لزوم اصلاحات با رنگ سیاه انجام می شد . در مرحله رنگ کردن ابتدا رنگ آمیزی پس زمینه آغاز میشد بعد از آن رنگ زدن پیکره ها و سپس قلمگیری و پرداختن به جزئیات . در معدودی از موارد جلا کاری نهایی نیز به چشم می خورد .

مصریان از نوعی رنگ لعابی نیز استفاده می کردند ، اما با اسلوب فرسک آشنایی نداشتند رنگماده ها بغیر از سیاه از مواد معدنی بودن که با آب یا صمغ مخلوط می شدند قلمو نیز از الیاف گیاهی در اندازه های مختلف . ۶ رنگ اصلی : قرمز ، زرد ، آبی ، سبز ، سیاه ، سفید . آنها از طریق آمیزش و هم پوشانی این رنگها به رنگسایه های متنوعی دست می یافتند . سطح زمینه به چند محور افقی تقسیم می شده است و اولین محوری که تصویر می شده حکم پیش زمینه را داشته است و هر چه صحنه ها بالاتر می رفته حکم پس زمینه و صحنه های دورتر را داشتند .

تقسیم بندی نقاشی مصری از لحاظ موضوعی :

الف ) اسطوره ای ( فرد در ارتباط با خدایان و نیایش آنها )
ب) آیینی ( فرد در حال مراسم سوگواری و تشییع جنازه )
ج) واقعه نگاری ( زندگی روزمره و ثبت حوادث روزانه که بواسطه آزادی ای که در خلق اثر در این مرحله وجود دارد ابداع و نوآوری در این حوزه بیشتر به چشم می خورد )

جانوران نمادین در نقاشی های مصری :

حوروس خدای آفتاب : شاهین آنوبیس خدای مرگ : شغال یا گرگ
مار نماد اصلی زمین . مار بزرگ آمون بزرگترین مار منطقه مدیترانه تلقی می شده که از آبهای آغازین سر بر می آورده و کائنات را در بر می گیرد که چون با چشمان باز می خوابد نماد هوشیاری دانایی و فرزانگی و به اعتقاد عده ای مظهر روان فرعون در گذشته است که همواره در آرامگاهش است . در دوره ای (خاندان ۲۵ فراعنه ) دو مار کبرا بر خاسته نقش می شده که نماد بیدار شدن فرعون از خواب مرگ است .

جانوران نمادین در نقاشی مصر باستان

امیر فراهانی

طراح وب و گرافیست

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *